"Aqromexanika" Elmi-Tədqiqat İnstitutunun əməkdaşları — Z.V. Quliyev, K.H. Yaqubov və E.M. Əliyevin həmmüəllifliyi ilə ərsəyə gəlmiş "Topoloji modifikasiya edilmiş qoşa Möbius lenti formalı işçi orqandan istifadə etməklə qaymağın nehrələnməsi prosesinin məhsuldarlığının artırılması" (Performance Improvement of Cream Churning Using a Topologically Modified Dual Möbius Strip Working Body) adlı məqalə nüfuzlu beynəlxalq elmi bazalara daxil olan "Atlantis Press / Springer Nature" nəşriyyatında dərc olunmuşdur. Məqalə "SpringerLink" bazası vasitəsilə beynəlxalq tədqiqatçılar icması üçün tam əlçatandır.
Tədqiqatın mahiyyəti və elmi yeniliyi
Qaymağın nehrələnməsi yağ kürəcikləri membranlarının mexaniki parçalanmasını, onların sonrakı birləşməsini və nəticə etibarilə kərə yağının fəza strukturunun formalaşmasını əhatə edən mürəkkəb fiziki-kimyəvi prosesdir. Bu prosesin səmərəliliyi əsasən işçi orqanın konstruksiyası, onun iş parametrləri və emal həcmində yaranan hidrodinamik şəraitlə müəyyən edilir. Nəzəri tədqiqatlara görə bu məhsuldarlıq üç əsas amildən asılıdır: aktiv köpük əmələgəlmə, turbulent axının inkişafı və kavitasiya effektlərinin təzahürü.
Müasir dövrdə nehrələmə intensivliyini artırmaq və axının hidrodinamikasını yaxşılaşdırmaq məqsədilə qeyri-ənənəvi həndəsi formalı işçi orqanların inkişafına böyük diqqət yetirilir. Mövcud sistemlərdəki qeyri-bərabər enerji paylanması, "durğun" zonaların yaranması və mexaniki aşınma kimi çatışmazlıqları aradan qaldırmaq üçün optimal turbulentlik şəraitində qarışdırmanı təmin edən innovativ həndəsəli qurğuların tətbiqi zəruridir.
Bu baxımdan ən perspektivli istiqamətlərdən biri qoşa Möbius lenti konfiqurasiyasına əsaslanan işçi orqanların istifadəsidir. Özünün həndəsi asimmetriyası və kəsilməz səth topologiyası sayəsində bu dizayn mürəkkəb üçölçülü burulğan (vorteks) strukturlarının yaranmasına təkan verir. İnstitutumuzun alimlərinin apardığı bu tədqiqatın əsas məqsədi məhz həmin qurğunun hidrodinamik xüsusiyyətlərini analiz etmək və aparat daxilindəki axın formalaşması qanunauyğunluqlarını nəzəri cəhətdən əsaslandırmaqdır.
Əldə olunan əsas nəticələr
Aparılan nəzəri və hesablama-qrafik tədqiqatlar qoşa Möbius lenti tipli işçi orqanla nehrələmə zamanı burulğan axınlarının formalaşmasını idarə edən fundamental qanunauyğunluqları aşkar etmişdir. Tədqiqatlar göstərir ki, Möbius lentinin həndəsi asimmetriyası enerjinin işçi həcm daxilində daha bərabər paylanmasını təmin edir və hidrodinamik qarışdırmanın səmərəliliyini artırır. Axın zonalarındakı (laminar, keçid və turbulent) sürət dəyişiklikləri yağ kürəciklərinin fəal şəkildə parçalanmasına və kütlə mübadiləsinin intensivləşməsinə xidmət edir.
Beləliklə, kərə yağı nehrəsinin işçi orqanı kimi qoşa Möbius lentinin istifadəsi istehsalatda aşağıdakı mühüm üstünlükləri təmin edir:
Qarışdırma intensivliyinin artması və nehrələmə vaxtının əhəmiyyətli dərəcədə azalması;
Kinetik enerjinin həcm daxilində bərabər paylanması və durğun zonaların aradan qaldırılması;
Yağ dənəciklərinin səmərəli formalaşmasına və keyfiyyətinin artmasına kömək edən sabit üçölçülü burulğan strukturlarının yaranması.
Bu elmi tapıntılar kiçik tutumlu kərə yağı istehsalı sistemlərinin optimallaşdırılması, hidrodinamik axın xüsusiyyətlərinin proqnozlaşdırılması və ümumilikdə səmərəli yağ istehsalı texnologiyalarının inkişaf etdirilməsi üçün həm elmi, həm də praktiki baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır.
"Aqromexanika" Elmi-Tədqiqat İnstitutunun rəhbərliyi və kollektivi adından dəyərli əməkdaşlarımız – Z.V. Quliyev, K.H. Yaqubov və E.M. Əliyevi bu mühüm elmi uğur münasibətilə ürəkdən təbrik edirik! Onlara gələcək elmi-tədqiqat işlərində, həmçinin beynəlxalq və yerli miqyaslı innovativ layihələrində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq. Uğurlarınız davamlı olsun!
Elmi məqaləyə buradan baxa bilərsiniz: Topoloji modifikasiya edilmiş qoşa Möbius lenti formalı işçi orqandan istifadə etməklə qaymağın nehrələnməsi prosesinin məhsuldarlığının artırılması