"Aqromexanika" Elmi-Tədqiqat İnstitutunun əməkdaşları — Z.V. Quliyev, K.H. Yaqubov və E.M. Əliyev tərəfindən həyata keçirilmiş "Möbius lenti şəkilli işçi orqanla təchiz olunmuş dövri təsirli yağyığanda (nehrədə) qaymağın çalınması prosesinin hidrodinamikasının nəzəri təhlili" adlı elmi məqalə nüfuzlu beynəlxalq bazalarda nəşr olunub. Bu tədqiqat işi ikiqat Möbius lenti şəklində işçi orqanı olan aparatda qaymağın çalınması zamanı yaranan hidrodinamik proseslərin öyrənilməsinə həsr edilmişdir. İşin aktuallığı, xüsusən də ənənəvi çalma üsullarının çox vaxt enerji tutumlu və kifayət qədər məhsuldar olmadığı kiçik fermer təsərrüfatları üçün kərə yağı istehsalının səmərəliliyinin artırılması zərurəti ilə şərtlənir. Tədqiqatın məqsədi işçi orqanın formalaşdırdığı axınların xüsusiyyətlərini və onların qaymağın çalınması prosesinə təsirini təhlil etməkdən ibarətdir.
Tədqiqat obyekti olaraq ikiqat Möbius lenti şəklində işçi orqanı olan "Kərə yağı emal edən qurğu" çıxış etmişdir. Alimlərin tətbiq etdiyi tədqiqat metodları mərkəzdənqaçma və burulğanlı axınların təhlili üçün riyazi modelləşdirməni, eləcə də fırlanma tezliyi (n = 700 → 900dövr/dəq) və lentin eni (b = 0,03 → 0,05 m) kimi əsas parametrlərin müəyyən edilməsini əhatə etmişdir. Mərkəzdənqaçma sürəti, qüvvə və turbulent axınların hesablanması üçün müvafiq düsturlardan istifadə olunmuşdur.
Nəticələr göstərmişdir ki, fırlanma tezliyinin n = 900 dövr/dəq-yə və lentin eninin b = 0,05 m-ə qədər artırılması mərkəzdənqaçma sürətinin (v = 12,5 m/san) və qüvvənin (F = 1408,5 N) maksimal qiymətlərinə gətirib çıxarır ki, bu da çalınma prosesini əhəmiyyətli dərəcədə intensivləşdirir. Möbius lenti tərəfindən yaradılan turbulent axınlar yağ kürəciklərinin qabığının bərabər şəkildə qarışdırılmasına və parçalanmasına kömək edir. Nəzəri tədqiqatlar göstərmişdir ki, ən yüksək hidrodinamik aktivlik işçi tutumun periferik (kənar) zonasında formalaşır və hesablama məlumatlarına əsasən, burada yağ kürəciklərinin koalesyensiyası (birləşməsi) və yağ dənəciklərinin formalaşması üçün ən əlverişli şərait yaradılır. Əldə edilmiş nəticələr qeyd olunan hidrodinamik rejimlərin tətbiqinin çalınma prosesinin müddətinin qısaldılmasına və xüsusi enerji xərclərinin azaldılmasına kömək edəcəyini proqnozlaşdırmağa imkan verir. Bu effektlərin eksperimental qiymətləndirilməsi əlavə tədqiqatların aparılmasını tələb edir və gələcək işlərin predmetidir.
"Aqromexanika" Elmi-Tədqiqat İnstitutunun rəhbərliyi və kollektivi adından dəyərli alimlərimiz — Z.V. Quliyev, K.H. Yaqubov və E.M. Əliyevi nüfuzlu Scopus və Agris beynəlxalq elmi bazalarında məqalələrinin nəşr olunması münasibətilə səmimi-qəlbdən təbrik edir, onlara gələcək elmi-tədqiqat işlərində və innovativ layihələrində yeni-yeni uğurlar arzulayırıq!
Elmi məqaləyə buradan baxa bilərsiniz: Möbius lenti şəkilli işçi orqanla təchiz olunmuş dövri təsirli yağyığanda (nehrədə) qaymağın çalınması prosesinin hidrodinamikasının nəzəri təhlili